Калимаҳои кӯҳантаринро ҳазор сол ба пеш мебарем.

Ба номи Тӯрақул Зеҳнӣ — забоншинос, шоир ва луғатнигори забони тоҷикӣ — таъсис ёфтааст, то яке аз қадимтарин забонҳои зиндаи ҷаҳонро дар асри ояндааш: рақамӣ, ҷаҳонӣ ва мошинхон, нигоҳ дорад ва ривоҷ диҳад.

Ба бунёд ҳамроҳ шавед Корро бубинед (EN) →

بسی رنج بردم در این سال سی
عجم زنده کردم بدین پارسی

«Басе ранҷ бурдам дар ин соли сӣ,
Аҷам зинда кардам бад-ин порсӣ.»

Фирдавсӣ · Шоҳнома · тақр. 1010

Аз оинномаи бунёд

سخن

sukhan

сухан

/suː'xan/

исм · тоҷикӣ–форсӣ

Давом дар миёни дигаргунӣ

Як калима. Се алифбо.
Як аср.

Дар тӯли як умр, забони тоҷикӣ бо се тарзи гуногун навишта шуд. Зеҳнӣ суханро дар ҳар дигаргунӣ сабт кард — ва ҳеҷ чизро гум накард.

{{ s.era }}

Дигаргунии оянда амиқтарин хоҳад буд. Бунёди Зеҳнӣ барои он вуҷуд дорад, ки вақте забон ба додаҳо табдил меёбад, сухан боз ҳам комил мерасад.

Калимаро бо се хат нависед (EN) →

Фаъолият

Чор ташаббус,
аз бойгонӣ то алгоритм.

Ба Бойгонии Сухан ворид шавед (EN) → Номаҳои Ташхисро бихонед (EN) →

Ҳунари нақш

Номе, ки чун кошинкорӣ сохта шудааст.

Куфии мураббаъ — хатти хиштчинӣ ва кошини сирдор — калимаро ба кунҷҳои росте фурӯ меорад, ки меъмор тавонад бичинад. Ҳамон ҳандасае, ки рӯи Регистонро мезебад, дар ин ҷо номи Зеҳнӣ-ро дар шабакаи модулии 12 × 14 менависад.

12 × 14 · куфии мураббаъ · хонда мешавад «zehni»

Густариши як забон

Калимаҳое, ки Роҳи Абрешимро паймуданд

Аз бозорҳои Самарқанд, калимаҳои форсӣ бо роҳҳои корвонӣ ба гуфтори ҳаррӯзаи ҷаҳон роҳ ёфтанд.

Калимаро пахш кунед, то сафарашро дунбол кунед

Вақфе барои сухан

Бигзор сухан аз ҳамаи мо пойдортар монад.

Дар суннати вақфҳои бузург — китобхонаҳо, мадрасаҳо, чашмаҳо — бунёд ҳадияҳоеро, ки ба худи забон бахшида шудаанд, пазироӣ мекунад. Ҳар яке дар дафтари бунёд, бо се хат, сабт мешавад.

Суханро вақф кунед ё ба дафтари мо нависед → [email protected]

[email protected] · Самарқанд ва Душанбе

Марди ин кор ва бунёд

Тӯрақул Зеҳнӣ

Бунёд номи худро аз Тӯрақул Зеҳнӣ мегирад — тахаллусе, аз калимаи арабии зиҳн («ақл»), ки олими бо номи Нарзиқулов таваллудшуда онро дошт ва инчунин бо тахаллусҳои Сомонӣ, Рустам, Мушфиқӣ, Қучқор ва Мулло менавишт. Ӯ забоншинос, шоир ва луғатнигори тоҷикӣ–форсӣ буда, насли аввали тоҷикони шӯравиро тавассути дастурҳои забон ва китобҳои дарсие, ки аввал бо хатти арабӣ ва сипас бо лотинии нав чоп шуданд, таълим дод; нахустин тарҷумаи тоҷикии «Шинел»-и Гоголро (1928) анҷом дод; «Луғати забони тоҷикӣ»-и дуҷилдаро (1969, тақрибан 45 000 моддаи луғавӣ) ҳамтартиб намуд ва «Санъати сухан»-ро навишт — суханшиносие, ки барои наслҳои филологони тоҷик китоби дарсии стандартии донишгоҳӣ гардид.

Дар тӯли фаъолияте, ки аз солҳои 1920 то солҳои 1980 кашида шуд, ва беш аз сесад мақола, кори умри ӯ ҳар се алифбоеро, ки забони тоҷикӣ дар як аср бо онҳо навишта шуд, фаро гирифт. Бунёди Зеҳнӣ он корро идома медиҳад: ҳифз ва рақамигардонии луғати таърихие, ки ӯ дар сохтанаш саҳм гузошт, дастгирии шоирон, омӯзгорон ва луғатнигороне, ки забонро дар гуфтор зинда нигоҳ медоранд, ва маблағгузории шрифтҳо, клавиатураҳо, корпусҳо ва моделҳои забоние, ки забони тоҷикӣ ва ҳамсоягонашро ба асри ҳисоббарорӣ мебаранд.